Identyfikacja aspektów środowiskowych przykładowa tabela aspektów, oddziaływań i sterowania operacyjnego
Identyfikacja aspektów środowiskowych to jeden z kluczowych elementów wdrożenia systemu zarządzania środowiskowego ISO 14001:2015. Poniżej prezentujemy przykładową tabelę zidentyfikowanych aspektów środowiskowych wraz z oddziaływaniami i sterowaniem operacyjnym — gotową do adaptacji w organizacji produkcyjnej.
Aspekty środowiskowe w systemie ISO 14001:2015
Aspekt środowiskowy to element działalności organizacji, jej wyrobów lub usług, który może wchodzić w interakcje ze środowiskiem. Norma ISO 14001:2015 (punkt 6.1.2) wymaga, aby organizacja zidentyfikowała wszystkie aspekty środowiskowe w ramach ustalonego zakresu systemu zarządzania środowiskowego.
Dla każdego aspektu określa się powiązane oddziaływania na środowisko oraz ocenia, które aspekty są znaczące — tzn. mają lub mogą mieć istotny wpływ na środowisko. Znaczące aspekty środowiskowe są podstawą wyznaczania celów środowiskowych i sterowania operacyjnego.
Identyfikację prowadzi się zarówno dla warunków normalnych i awaryjnych, jak i dla potencjalnych sytuacji kryzysowych. Uwzględnia się aspekty bezpośrednie (pod kontrolą organizacji) oraz pośrednie (wpływ dostawców i podwykonawców).
Przykładowe kategorie aspektów środowiskowych:
- Emisja zanieczyszczeń do powietrza z transportu i procesów produkcyjnych
- Ścieki bytowe i technologiczne
- Zużycie energii elektrycznej i cieplnej
- Wytwarzanie odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne
- Emisja hałasu do środowiska
- Ryzyko wycieków substancji niebezpiecznych
- Ryzyko pożaru i awarii środowiskowej
- Odzysk ciepła i zamknięty obieg wody
Identyfikacja aspektów jest ściśle powiązana z analizą ryzyk i szans oraz z wymaganiami prawnymi ochrony środowiska, które organizacja musi spełniać w stosunku do swoich aspektów.
Przykłady zidentyfikowanych aspektów środowiskowych w systemie ISO 14001
Poniższa tabela przedstawia przykładowe aspekty środowiskowe zidentyfikowane w organizacji produkcyjnej wraz z oddziaływaniami na środowisko i przykładowym sterowaniem operacyjnym. Tabela jest punktem wyjścia do adaptacji dla konkretnej działalności.
| Aspekt środowiskowy | Oddziaływanie na środowisko | Sterowanie operacyjne |
|---|---|---|
| Emisja zanieczyszczeń do powietrza z transportu |
1. Zanieczyszczanie powietrza 2. Ocieplenie klimatu 3. Zachwianie równowagi biologicznej 4. Gromadzenie gazów w atmosferze |
1. Zastosowanie nowoczesnych technologii 2. Utrzymywanie instalacji w należytym stanie technicznym oraz bieżące usuwanie usterek |
| Emisja zanieczyszczeń do powietrza z procesu produkcyjnego | ||
| Ścieki bytowe |
1. Możliwość zanieczyszczenia gruntów i wód gruntowych 2. Szkodliwość dla zdrowia ludzi i zwierząt 3. Emisja odorów |
1. Zastosowanie nowoczesnych technologii 2. Utrzymywanie instalacji w należytym stanie technicznym oraz bieżące usuwanie usterek |
| Ścieki technologiczne | ||
| Zamknięty obieg wody przy wtryskarkach | 1. Zmniejszenie zużycia wody | brak |
| Zużycie energii elektrycznej | 1. Zubożenie zasobów naturalnych |
1. Szkolenia dla pracowników dotyczące korzyści z racjonalnego wykorzystania zasobów
naturalnych 2. Akcje informacyjne 3. Plakaty: Oszczędzaj energię, zakręć wodę itd. |
| Zużycie energii cieplnej | ||
| Odzysk ciepła | 1. Ograniczenie zużycia energii | brak |
| Odpadowe kleje i szczeliwa zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne 08 04 09* |
Prawidłowe magazynowanie odpadów niebezpiecznych: 1. Odpady niebezpieczne w miejscu zadaszonym o utwardzonym podłożu, niedostępnym dla osób postronnych 2. Szczelne pojemniki, odpowiednio oznakowane |
|
| Mineralne oleje hydrauliczne niezawierające związków chlorowcoorganicznych | ||
| Inne rozpuszczalniki i mieszaniny rozpuszczalników 14 06 03* | ||
| Opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone 15 01 10* | ||
| Sorbenty, materiały filtracyjne, tkaniny do wycierania i ubrania ochronne zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi 15 02 02* | ||
| Zużyte urządzenia zawierające niebezpieczne elementy 16 02 13* | ||
| Niebezpieczne elementy lub części składowe usunięte z zużytych urządzeń 16 02 15* | ||
| Odpady komunalne |
Prawidłowe magazynowanie odpadów innych niż niebezpieczne: 1. Odpady na utwardzonym podłożu 2. Szczelne pojemniki, odpowiednio oznakowane |
|
| Odpadowy toner drukarski inny niż wymieniony w 08 03 17, 08 03 18 | ||
| Odpady z toczenia i wygładzania tworzyw sztucznych 12 01 05 | ||
| Opakowania z papieru i tektury 15 01 01 | ||
| Opakowania z tworzyw sztucznych 15 01 02 | ||
| Płyny zapobiegające zamarzaniu inne niż wymienione w 16 01 14, 16 01 15 | ||
| Tworzywa sztuczne 16 01 19 | ||
| Elementy usunięte z zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 01 15, 16 01 16 | ||
| Drewno 17 02 01 | ||
| Miedź, brąz, mosiądz 17 04 01 | ||
| Aluminium 17 04 02 | ||
| Żelazo i stal 17 04 05 | ||
| Emisja hałasu |
1. Pogorszenie warunków akustycznych w środowisku 2. Uciążliwość dla sąsiadów 3. Uciążliwość dla zwierząt |
1. Dobór urządzeń |
| Pożar — odpady po pożarze |
1. Zanieczyszczenie wód 2. Zanieczyszczenie gruntów 3. Zanieczyszczenie powietrza 4. Odory |
Postępowanie zgodnie z instrukcją bezpieczeństwa pożarowego |
| Pożar — emisje po pożarze | ||
| Pożar — ścieki po pożarze | ||
| Wyciek substancji niebezpiecznych |
1. Zanieczyszczenie wód 2. Zanieczyszczenie gruntów |
1. Szkolenie pracowników na wypadek awarii 2. Zapoznanie z kartami charakterystyki 3. Odpowiednie przechowywanie substancji niebezpiecznych |
| Wyciek oleju z wtryskarek | ||
| Wyciek oleju z samochodu | ||
| Wybuch oparów z substancji niebezpiecznych — odpady |
1. Zanieczyszczenie wód 2. Zanieczyszczenie gruntów 3. Zanieczyszczenie powietrza 4. Odory |
1. Szkolenie pracowników na wypadek awarii 2. Zapoznanie z kartami charakterystyki 3. Odpowiednie przechowywanie substancji niebezpiecznych |
| Wybuch oparów z substancji niebezpiecznych — emisje | ||
| Wybuch oparów z substancji niebezpiecznych — zagrożenie dla pracowników |
Najczęstsze pytania o aspekty środowiskowe ISO 14001
Odpowiedzi na pytania dotyczące identyfikacji aspektów środowiskowych w systemie zarządzania środowiskowego ISO 14001:2015.
Aspekt środowiskowy to element działalności organizacji, jej wyrobów lub usług, który może wchodzić w interakcje ze środowiskiem. Przykłady aspektów to: emisja zanieczyszczeń do powietrza, wytwarzanie odpadów, zużycie wody i energii, emisja hałasu czy ryzyko wycieku substancji niebezpiecznych. Identyfikacja aspektów środowiskowych jest wymagana przez punkt 6.1.2 normy ISO 14001:2015.
Identyfikacja aspektów środowiskowych polega na systematycznym przeglądzie wszystkich procesów, działań i usług organizacji pod kątem ich oddziaływania na środowisko. Uwzględnia się warunki normalne, awaryjne i potencjalne sytuacje kryzysowe. Dla każdego zidentyfikowanego aspektu ocenia się jego oddziaływanie na środowisko oraz określa sterowanie operacyjne.
Aspekt środowiskowy znaczący to taki, który ma lub może mieć istotny wpływ na środowisko. Ocena znaczenia aspektu uwzględnia m.in.: skalę oddziaływania, prawdopodobieństwo wystąpienia, wymagania prawne oraz oczekiwania stron zainteresowanych. Znaczące aspekty środowiskowe są podstawą do wyznaczania celów środowiskowych i sterowania operacyjnego w systemie ISO 14001:2015.
Sterowanie operacyjne to zestaw procedur, instrukcji i działań zapobiegających lub minimalizujących negatywne oddziaływanie aspektów środowiskowych. Obejmuje m.in.: szkolenia pracowników, utrzymanie instalacji w należytym stanie technicznym, prawidłowe magazynowanie odpadów, stosowanie nowoczesnych technologii oraz procedury postępowania na wypadek awarii.