Wymagania prawne ISO 14001 wykaz aktów prawnych z zakresu ochrony środowiska na dzień audytu zerowego
Norma ISO 14001:2015 wymaga, aby organizacja zidentyfikowała i monitorowała wymagania prawne dotyczące jej aspektów środowiskowych. Poniżej prezentujemy przykładowy wykaz ustaw i rozporządzeń uwzględnianych w ramach audytu zerowego ISO 14001 z zakresu wymagań prawnych ochrony środowiska.
Wymagania prawne w systemie ISO 14001:2015
Norma ISO 14001:2015 (punkt 6.1.3) wymaga, aby organizacja zidentyfikowała wymagania prawne i inne wymagania dotyczące jej aspektów środowiskowych, określiła sposób ich zastosowania oraz uwzględniła je przy planowaniu systemu.
Wymagania prawne obejmują przepisy na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, a także regulacje UE bezpośrednio stosowane w Polsce. Organizacja musi prowadzić aktualny rejestr wymagań i systematycznie oceniać stopień ich spełnienia (punkt 9.1.2).
W ramach audytu zerowego ISO 14001 weryfikujemy zgodność organizacji z wymaganiami prawnymi dla każdego komponentu środowiska. Poniższa lista stanowi punkt wyjścia do budowy rejestru wymagań prawnych i nie tworzy katalogu zamkniętego.
Komponenty środowiska objęte wymaganiami prawnymi:
- Gospodarka wodno-ściekowa
- Gospodarka odpadami (KEO, KPO, BDO)
- Emisje do powietrza (KOBIZE, zgłoszenia instalacji)
- Gospodarka odpadami opakowaniowymi (opłata produktowa)
- Substancje zubożające warstwę ozonową (SZWO)
- Substancje chemiczne (REACH)
- Promieniowanie elektromagnetyczne
- Poważne awarie przemysłowe
Ustawy z zakresu ochrony środowiska
Wykaz głównych ustaw uwzględnianych w rejestrze wymagań prawnych systemu ISO 14001:2015. Lista nie stanowi katalogu zamkniętego i jest dostosowywana do specyfiki działalności każdej organizacji.
- Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017 r., poz. 519 z późn. zm.), zwana dalej POŚ
- Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121), zwana dalej PW
- Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2017 r., poz. 1289), zwana dalej UUCPG
- Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2017 r., poz. 328), zwana dalej UOZZW
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2016 r., poz. 1987), zwana dalej UOO
- Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (Dz.U. z 2015 r., poz. 881), zwana dalej SZWO
- Ustawa z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. z 2017 r., poz. 286), zwana dalej SZE
- Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 1863), zwana dalej UGOOO
- Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz.U. z 2015 r., poz. 1203), zwana dalej USCIM
- Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. z 2015 r., poz. 1688), zwana dalej ZSE
Rozporządzenia krajowe i przepisy UE
Wykaz rozporządzeń i przepisów UE uwzględnianych w audycie zerowym ISO 14001 z zakresu wymagań prawnych ochrony środowiska.
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2005 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, których wprowadzanie w ściekach przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (Dz.U. z 2005 r. nr 233, poz. 1988 z późn. zm.), zwane dalej RSSN
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 1800)
- Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1757)
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 października 2002 r. w sprawie warunków wprowadzenia nieczystości ciekłych do stacji zlewnych (Dz.U. z 2002 r. nr 188, poz. 1576)
- Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. z 2006 r. nr 127 poz. 886 z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz.U. z 2014 r. poz. 1542)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2014 r., poz. 1923)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r. poz. 93)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 stycznia 2015 r. w sprawie procesu odzysku R10 (Dz.U. z 2015 r., poz. 132)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz.U. z 2015 r., poz. 796)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 grudnia 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów (Dz.U. z 2014 r., poz. 1973)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 5 października 2015 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z olejami odpadowymi
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 grudnia 2014 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (Dz.U. z 2015 r., poz. 1431)
- Rozporządzenie z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz.U. z 2010 r. Nr 130, poz. 880)
- Rozporządzenie z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz.U. z 2010 r. Nr 130, poz. 881)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2014 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów (Dz.U. z 2014 r., poz. 1546), zwane dalej SE
- Rozporządzenie w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz.U. z 2014 r., poz. 1542)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowego zakresu informacji zawartych w raporcie oraz sposobu jego wprowadzania do Krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. z 2016 r. poz. 1877)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. z 2014 r. poz. 274 z późn. zm.)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 października 2015 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. z 2015 r., poz. 1875 z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 stycznia 2015 r. w sprawie opakowań, do których nie stosuje się wymagań dotyczących zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniach (Dz.U. z 2015 r., poz. 137)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 września 2014 r. w sprawie wzorów oznakowania opakowań (Dz.U. z 2014 r. poz. 1298)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie minimalnych rocznych poziomów odzysku i recyklingu dla opakowań wielomateriałowych oraz dla opakowań po środkach niebezpiecznych (Dz.U. z 2014 r. poz. 412)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów DPO i DPR (Dz.U. z 2014 r., poz. 1966)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2014 r. w sprawie stawek opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań (Dz.U. z 2014 r., poz. 1972)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 31 grudnia 2004 r. w sprawie wzorów formularzy służących do składania rocznych sprawozdań o masie wytworzonych, przywiezionych z zagranicy oraz wywiezionych za granicę opakowań (Dz.U. z 2005 r., nr 4, poz. 30)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2010 r. w sprawie wzoru rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty produktowej (Dz.U. z 2010 r., nr 259, poz. 1775)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 lutego 2016 r. w sprawie wzoru formularza sprawozdania za rok 2015 i za rok 2016 (Dz.U. z 2016 r., poz. 182)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie rodzajów wyników pomiarów prowadzonych w związku z eksploatacją instalacji lub urządzenia i innych danych oraz terminów i sposobów ich prezentacji (Dz.U. z 2008 r., Nr 215, poz. 1366), zwane dalej RRWPI
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz.U. z 2003 r., Nr 192, poz. 1883)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 listopada 2007 r. w sprawie zakresu i sposobu prowadzenia okresowych badań poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (Dz.U. z 2007 r. Nr 221, poz. 1645)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie zgłoszenia instalacji wytwarzających pola elektromagnetyczne (Dz.U. z 2010 r. Nr 130, poz. 879)
- Rozporządzenie (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych
- Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 11 stycznia 2016 r. w sprawie sprawdzania pod względem wycieków urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła oraz systemów ochrony przeciwpożarowej zawierających substancje kontrolowane (Dz.U. z 2016 r. poz. 89)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 19 stycznia 2016 r. w sprawie sprawozdań dotyczących substancji zubożających warstwę ozonową lub fluorowanych gazów cieplarnianych (Dz.U. z 2016 r., poz. 88)
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 stycznia 2016 r. w sprawie wzoru Karty Urządzenia i wzoru Karty Systemu Ochrony Przeciwpożarowej oraz sposobu ich sporządzania i prowadzenia (Dz.U. z 2016 r., poz. 73)
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 517/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych
- Rozporządzenie WE nr 1005/2009 z dnia 16 września 2009 r. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową
- Rozporządzenie z dnia 8 stycznia 2016 r. w sprawie Centralnego Rejestru Operatorów Urządzeń i Systemów Ochrony Przeciwpożarowej (Dz.U. z 2016 r., poz. 56)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1368)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie ograniczeń produkcji, obrotu lub stosowania substancji i mieszanin niebezpiecznych lub stwarzających zagrożenie oraz wprowadzania do obrotu lub stosowania wyrobów zawierających takie substancje lub mieszaniny (Dz.U. z 2014 r., poz. 769)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 czerwca 2012 r. w sprawie kategorii substancji niebezpiecznych i mieszanin niebezpiecznych, których opakowania wyposaża się w zamknięcia utrudniające otwarcie przez dzieci i wyczuwalne dotykiem ostrzeżenie o niebezpieczeństwie (Dz.U. z 2014 r., poz. 1604)
- Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie rodzajów i ilości znajdujących się w zakładzie substancji niebezpiecznych, decydujących o zaliczeniu zakładu do zakładu o zwiększonym lub dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz.U. z 2016 r., poz. 138), zwane dalej RRISN
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 maja 2003 r. w sprawie wymagań, jakim powinien odpowiadać raport o bezpieczeństwie zakładu o dużym ryzyku (Dz.U. z 2003 r., nr 104, poz. 970 z późn. zm.)
Najczęstsze pytania o wymagania prawne ISO 14001
Odpowiedzi na pytania dotyczące identyfikacji i monitorowania wymagań prawnych w systemie zarządzania środowiskowego ISO 14001:2015.
ISO 14001:2015 wymaga, aby organizacja zidentyfikowała i na bieżąco śledziła wymagania prawne dotyczące jej aspektów środowiskowych. Obejmuje to ustawy i rozporządzenia z zakresu ochrony środowiska — m.in. Prawo ochrony środowiska, ustawę o odpadach, Prawo wodne, regulacje dotyczące substancji chemicznych (REACH), SZWO oraz przepisy emisyjne. Pełna lista jest zawsze dostosowywana do specyfiki działalności danej organizacji.
Ocena zgodności z wymaganiami prawnymi (punkt 9.1.2 normy ISO 14001:2015) to systematyczna weryfikacja, czy organizacja spełnia wszystkie zidentyfikowane wymagania prawne i inne wymagania dobrowolne dotyczące jej aspektów środowiskowych. Wyniki oceny są dokumentowane i stanowią podstawę do działań korygujących oraz przeglądu zarządzania.
Norma ISO 14001:2015 wymaga, aby rejestr wymagań prawnych był na bieżąco aktualizowany. W praktyce oznacza to przegląd rejestru co najmniej raz w roku lub każdorazowo po zmianie przepisów prawa, zmianie profilu działalności lub wejściu w nowy obszar regulowany. Brak aktualnego rejestru jest jedną z najczęstszych niezgodności stwierdzanych podczas audytów certyfikujących ISO 14001.
Za identyfikację i monitorowanie wymagań prawnych odpowiada zazwyczaj Pełnomocnik ds. Systemu Zarządzania Środowiskowego lub wyznaczona komórka organizacyjna. W audycie zerowym z zakresu wymagań prawnych rolę tę pełni nasz ekspert z ponad 15-letnim doświadczeniem w komórce kontroli WIOŚ, który weryfikuje zgodność organizacji z obowiązującymi przepisami.